📌 In dit artikel legt ESG-onderzoeker Shubhra Dixit uit wat de EU’s Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) in de praktijk betekent in 2026 en wat bedrijven uiterlijk op 12 augustus op orde moeten hebben.

Wat bedrijven kunnen verwachten van de PPWR in 2026 (en hoe voorbereid te zijn)

De PPWR zal in 2026 veranderen van een “toekomstige wet” naar dagelijkse realiteit. Voor europese bedrijven, inclusief die in Nederland, is 2026 het jaar waarin werkende processen nodig zijn.

In dit artikel bespreken we wat bedrijven in 2026 kunnen verwachten en hoe zij zich kunnen voorbereiden:

(1.) PPWR in 30 seconden

(2.) 12 augustus 2026, de grote omschakeling

(3.) Wat de PPWR in 2026 zal veranderen voor bedrijven

(4.) Hoe Europese bedrijven zich moeten voorbereiden

(5.) Conclusie: van een compliance-project naar de normale bedrijfsvoering

1. PPWR in 30 seconden

De EU Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) is op 11 februari 2025 in werking getreden en vervangt de oude Packaging and Packaging Waste Directive (PPWD). De verordening creëert één geharmoniseerd regelkader voor verpakkingen in alle EU-lidstaten, met regels voor ontwerp, recyclebaarheid, hergebruik en gerecycled materiaal, etikettering en afvalpreventie.

De PPWR heeft als doel verpakkingsafval te verminderen door duurzaam verpakkingsontwerp tot de standaard te maken op de EU-markt. De verordening is van toepassing op alle bedrijven die verpakkingen of verpakte producten op de EU-markt brengen, ongeacht sector of herkomst.

2. Twaalf augustus 2026: de grote omschakeling

De belangrijkste verandering in 2026 is dat de PPWR overgaat van “in werking” naar “van toepassing”. Voor de meeste bedrijven betekent dit drie dingen.

2.1 U valt formeel onder het toepassingsgebied

De PPWR heeft betrekking op alle verpakkingen die op de EU-markt worden gebracht en al het verpakkingsafval, ongeacht het materiaal, de sector of het land van productie. Dit omvat consumentenverpakkingen, transportverpakkingen, e-commerceverpakkingen en pallets, ongeacht of deze zijn gemaakt van papier, plastic, glas, metaal of hout.

2.2 Het oude nationale systeem verliest zijn centrale rol

Omdat de PPWR een verordening is, is deze rechtstreeks van toepassing en vervangt zij grotendeels de eerdere Richtlijn Verpakkingen 94/62/EG en veel van de meer gefragmenteerde nationale implementaties. Nederlandse bedrijven blijven te maken hebben met nationale producentenverantwoordelijkheidssystemen, maar de kernregels voor ontwerp en prestaties komen nu uit één EU-kader.

2.3 Nieuwe verplichtingen worden van kracht

3. Wat de PPWR in 2026 zal veranderen voor bedrijven

De PPWR-tijdlijn loopt tot 2040, maar 2026 draait om het leggen van de basis. Voor bedrijven in Nederland en in de hele EU zijn de belangrijkste prioriteiten in 2026 conformiteitsbeoordeling, documentatie en recyclebaarheidsscores.

3.1 Conformiteitsbeoordeling en documentatie

Fabrikanten en importeurs moeten voor elk verpakkingstype een conformiteitsbeoordeling uitvoeren en technische documentatie bijhouden om naleving van de duurzaamheidseisen in de artikelen 5 tot en met 12 aan te tonen. Dit omvat ontwerp voor recycling, minimalisatie, beperkingen op bepaalde formaten en gevaarlijke stoffen, en voorwaarden voor composteerbaarheid of hergebruik.

Uiterlijk in augustus 2026 moet u beschikken over een werkend proces om:

• Verpakkingen te groeperen in logische “families” en hun materialen, componenten en gewichten vast te leggen.
• Elke familie te controleren aan de hand van de PPWR-ontwerp- en materiaalregels en de beoordeling vast te leggen.
• EU-conformiteitsverklaringen (EU-DoC)* op te stellen en te onderhouden volgens het PPWR-model, zodat deze kunnen worden overlegd aan markttoezichthoudende autoriteiten.

*De EU-Declaration of Conformity (EU-DoC) is het formele document waarin een bedrijf bevestigt dat een verpakkingstype voldoet aan alle toepasselijke PPWR-vereisten. Het verbindt de conformiteitsbeoordeling, technische documentatie en ondersteunend bewijs in één controleerbare verklaring die autoriteiten op elk moment kunnen opvragen. In de praktijk wordt de DoC het centrale bewijs dat een verpakking legaal op de EU-markt mag worden gebracht.

Voor Nederlandse bedrijven die gewend zijn aan lichtere documentatievereisten onder de oude richtlijn, betekent dit een cultuurverandering waarbij verpakkingen een controleerbaar compliance-onderwerp worden.

3.2 Ontwerp voor recyclebaarheid en prestatieklassen

U hoeft deze drempelwaarden voor 2030 nog niet in 2026 te behalen, maar u moet wel:

• Beginnen met beoordelen of elke verpakkingsfamilie zo is ontworpen dat deze kan worden ingezameld, gesorteerd en gerecycled zonder andere recyclingstromen te verstoren.

• Duidelijk niet-conforme ontwerpen identificeren en wijzigingen plannen vóór de deadline van 2030.

3.3 Beperkingen op stoffen: PFAS en zware metalen

De PPWR introduceert strengere limieten voor bepaalde gevaarlijke stoffen in verpakkingen, waaronder per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) in sommige toepassingen met voedselcontact en zware metalen boven vastgestelde grenswaarden. Vanaf 12 augustus 2026 mogen verpakkingen die deze limieten overschrijden niet op de EU-markt worden gebracht.

In de praktijk is 2026 het jaar om:

• In kaart te brengen waar PFAS, inkten, coatings en additieven voorkomen in uw verpakkingsportfolio.
• Geactualiseerde conformiteitsverklaringen van leveranciers te verkrijgen en materialen met een hoog risico te vervangen.

Dit zal vooral relevant zijn voor de voedingsmiddelen-, cosmetica- en e-commercesector, waar gespecialiseerde barrières en coatings veel voorkomen.

3.4 Hergebruik- en navulsystemen worden belangrijk

De PPWR introduceert verplichtingen voor hergebruik en navullen voor bepaalde verpakkingstypen, zoals drankverpakkingen, foodserviceverpakkingen en transportverpakkingen, waarbij de doelstellingen na 2026 verder worden opgevoerd. De verordening vereist ook dat hergebruiksystemen voor herbruikbare verpakkingen operationeel zijn vanaf het moment dat de PPWR van toepassing wordt.

Voor 2026 betekent dit:

• In kaart brengen welke van uw verpakkingen onder de hergebruikscategorieën van de PPWR vallen.
• Starten met pilots of samenwerkingen voor navul- en herbruikbare oplossingen in horeca, retail en logistiek, waarbij de Nederlandse lokale infrastructuur een voordeel kan zijn.

• Voorbereiden op de “Bring Your Own Container” (BYOC)-vereisten in de horeca

Vanaf 12 augustus 2026 moeten voedsel- en drankbedrijven klanten toestaan hun eigen verpakkingen mee te brengen voor afhaalmaaltijden en -dranken, zonder extra kosten of minder gunstige voorwaarden. In de praktijk betekent dit dat horecaondernemers procedures moeten hebben om klantverpakkingen veilig te accepteren, personeel moeten trainen en ervoor moeten zorgen dat hygiëne- en operationele processen navulopties ondersteunen.

3.5 Etikettering en informatiebeheer

De PPWR introduceert geharmoniseerde etiketteringsvereisten voor verpakkingen, waaronder informatie over materiaalsamenstelling, recyclebaarheid, afvalscheiding en, vanaf augustus 2028, het gehalte aan gerecycled materiaal voor bepaalde kunststoffen.

In 2026 ligt de prioriteit nog niet bij het opnieuw afdrukken van elk etiket, maar bij:

• Begrijpen welke etiketteringselementen verplicht zijn voor uw verpakkingscategorieën.

• Het opzetten van een solide datagrondslag, zodat wanneer u een claim over recyclebaarheid of gerecycled materiaal vermeldt, deze in overeenstemming is met uw conformiteitsbeoordeling en technische documentatie.

4. Hoe EU-bedrijven zich in 2026 moeten voorbereiden

De EU-markt is al gewend aan uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en relatief ambitieuze afvalregelgeving, maar de PPWR zal nog steeds extra werk met zich meebrengen. Als u actief bent in of exporteert naar de EU, is 2026 het jaar om:

• Een centrale verpakkingsdatabank op te bouwen:

  Centraliseer verpakkingsspecificaties, materialen, gewichten en componenten in één systeem, zodat u één betrouwbare bron heeft voor EU-compliance en EPR-rapportage. Dit vormt de basis voor alle PPWR-verplichtingen, van ontwerpcontroles tot conformiteitsverklaringen.

• Een herhaalbare conformiteitsbeoordelingsworkflow op te zetten:

  Definieer duidelijke stappen en verantwoordelijkheden voor het controleren van elke verpakkingsfamilie op naleving van de PPWR-vereisten en voor het opstellen van EU-conformiteitsverklaringen. Het automatiseren van delen van dit proces kan het risico op fouten verminderen en audits eenvoudiger maken.

• “Risicovolle” verpakkingen te prioriteren:

  Identificeer verpakkingsformaten die zwaar, complex, niet-recyclebaar, PFAS-houdend of afhankelijk van uitzonderingen zijn, en geef prioriteit aan herontwerp van deze verpakkingen tussen 2026 en 2030. Dit is vooral belangrijk voor Nederlandse exporteurs die verkopen in meerdere EU-markten met verschillende afvalinfrastructuren.

• PPWR-activiteiten af te stemmen op andere ESG-regelgeving:

  De PPWR hangt samen met andere EU-regelgeving, zoals de Ontbossingsverordening (EUDR), de CSRD en initiatieven rond het Digital Product Passport. Door gedeelde systemen voor data en governance te gebruiken, voorkomt u dubbel werk en wordt uw duurzaamheidsrapportage consistenter.

• Schakel een professional in:

  MasterSustainability.today helpt bij het automatiseren van uw ESG-behoeften, van PPWR tot EUDR, en van koolstofbeheer tot CBAM. Neem vandaag nog contact op voor een gepersonaliseerde demonstratie van de oplossing.

5. Conclusie: van complianceproject naar normale bedrijfsvoering

Tegen het einde van 2026 zou de PPWR niet langer moeten aanvoelen als een op zichzelf staand project. Voor bedrijven in Nederland en de bredere EU zal het onderdeel worden van de routinematige productontwikkeling, inkoop en rapportage: verpakkingsontwerpen worden gecontroleerd op naleving van de PPWR, gegevens worden één keer vastgelegd en hergebruikt, en compliance-documentatie is altijd klaar voor inspectie.